Notatki, konspekt, plan ramowy


Po wylosowaniu pytania egzaminacyjnego przychodzi czas na najbardziej wymagające zadanie, czyli przeczytanie, a następnie analizę tekstu i przygotowanie wypowiedzi. O ile w poprzednim rozdziale na temat jej struktury i formy pokazano, jak teoretycznie należy skomponować szkic wystąpienia, o tyle w niniejszym tekście pojawiają się bardziej praktyczne rady dotyczące notatek, konspektu i planu ramowego.

Rób notatki podczas tekstu

Polecam również mój blog Content-Blog.

Przyjmując założenie, że wypowiedź składa się z trzech części: wstępu, rozwinięcia i wniosków (zakończenia), w trakcie sporządzania notatek i tworzenia planu ramowego należy skupić się przede wszystkim na rozwinięciu i od niego zacząć, ponieważ jest on właściwą analizą utworu i wymaga odwołania się do wylosowanego tekstu kultury. W przypadku wstępu i wniosków nie jest to konieczne, ponieważ wstęp to ogólne wprowadzenie do tematu, a wnioski wynikają z analizy.

Istnieją różne sposoby sporządzania notatek, jednak z pewnością nie powinno się pisać całego tekstu wystąpienia, aby następnie go przeczytać; jest to niewykonalne w tak krótkim czasie, jaki ma się do dyspozycji. Warto natomiast stosować równoważniki zdań lub krótkie, hasłowe zdania w formie wypunktowanej punkt po punkcie liście. Po przeczytaniu lub w trakcie czytania warto również tuż obok napisać odpowiedzi i wskazówki (w nawiasach) ułatwiające organizację wypowiedzi.

Zacznij od środka

Mając wieloletnie doświadczenie w pisaniu różnego rodzaju prac z języka polskiego, polecam zacząć konstruowanie konspektu od rozwinięcia. Rozpoczynamy zatem od interpretacji i analizy utworu w kontekście tematu, tak jak to zostało opisane w dziale <a href>Wykonanie polecenia i analiza tekstu kultury</a>. Nie myślimy nad wstępem i skupiamy się na wyłapaniu najważniejszych informacji w tekście. W punktach hasłowo wypisujemy te najistotniejsze elementy dzieła i to, o czym chcemy mówić, a następnie uporządkowujemy poszczególne punkty w takiej kolejności, w jakiej zamierzamy je przytaczać.

Mając skonstruowane w taki sposób rozwinięcie, dużo łatwiej będzie stworzyć wstęp. Nie ma wówczas dylematu pod tytułem „jak zacząć?”, gdyż dzięki przeczytaniu tekstu i wdrożeniu się w temat poznaliśmy go dokładnie i dobrze wiemy, o czym chcemy mówić. Wówczas napisanie na sam koniec wniosków staje również zdecydowanie mniejszym problemem.

Przykładowy konspekt

Polecenie : Za pomocą jakich środków językowych można artykułować uczucia? Przeanalizuj temat na podstawie utworu Juliana Tuwima „Tak i nie”, innego tekstu kultury oraz własnych przemyśleń.

Wstęp (teza)

  • czym są uczucia (rodzaj wyższej emocji, reakcji emocjonalnej)
  • rodzaje uczuć (matczyne, patriotyczne, religijne itd.)
  • jak przeżywa się uczucia (spokojnie, emocjonalnie, patetycznie itd.)
  • nazwy uczuć (miłość, przyjaźń, namiętność, nienawiść itd.)
  • teza (uczucia wyrażane są na różne sposoby)

Rozwinięcie tematu (argumenty)

a) Własne przemyślenia – językowe sposoby wyrażania uczuć w życiu codziennym:

  • zdrobnienia (miłość – kochanie, córeczko, słonko itd.);
  • krzyk, podniesiony ton głosu (nienawiść, niezadowolenie, irytacja itd.);
  • przedrostki (wyolbrzymienie, zadowolenie – ekstra-, super-, mega-, hiper-);
  • czasowniki i przymiotniki oddające uczucia (fatalnie, kochać, nienawidzić, lubić itd.).

b) Sposoby wyrażania uczuć w omawianym dziele:

  • epitety;
  • wykrzyknienia;
  • powtórzenia;
  • hiperbola.

c) Sposoby wyrażania uczuć w innym dziele kultury (Treny Jana Kochanowskiego):

  • apostrofy;
  • porównania;
  • metafory;
  • epitety;
  • pytania retoryczne;
  • wykrzyknienia;
  • powtórzenia.

Wnioski (podsumowanie)

  • różne sposoby wyrażania uczuć w literaturze i życiu;
  • sposób wyrażania uczuć zależy od wielu czynników (stan emocjonalny, nastawienie, kontekst sytuacyjny, kontekst kulturowy, środek przekazu itd.);
  • język jako podstawowe narzędzie wyrażania uczuć.