Realizacja polecenia i analiza tekstu kultury


Podstawowym zadaniem ucznia, który od 2015 roku zdaje nową maturę ustną z języka polskiego, jest odpowiedź na wylosowane pytanie i ustosunkowanie się do polecenia oraz wszystkich jego elementów. W tym, na co zwracać uwagę podczas konstruowania swojej wypowiedzi, jakie problemy poruszać i jak wywiązać się z zadania, pomaga poniższy artykuł, który pokazuje, w jaki sposób należy analizować i interpretować wylosowany tekst kultury.

Analiza i interpretacja tekstu kultury

Fundamentalnym dokumentem, na którym bazuje maturzysta w czasie egzaminu ustnego z języka polskiego, jest wylosowany tekst kultury z przyporządkowanym do niego poleceniem, najczęściej mającym formę pytania lub nakazującym analizę danego problemu. Rolą ucznia jest rozwinięcie i poszerzenie zasygnalizowanych w poleceniu wątków. Na podstawie wylosowanego tekstu kultury konstruuje się własną wypowiedź, która powinna spełniać określone w poleceniu wymagania merytoryczne i formalne. Jeżeli z poprzedniego artykułu wiemy, jak zorganizować przemowę i jaką formę powinna ona mieć, teraz należy skupić się na merytoryce, czyli analizie i interpretacji polecenia oraz tekstu kultury. W poniższym artykule skupiam się przede wszystkim właśnie na tych aspektach.

Oferuję również pisanie prac zaliczeniowych.

Polecenie to podstawa

Decydującym czynnikiem wskazującym tropy, którymi powinien podążać uczeń od początku swojej analizy, jest oczywiście treść polecenia. Zacząć należy od bardzo dokładnego zapoznania się z nim i jego pełnego zrozumienia. Maturzysta musi odnieść się do wszystkich jego elementów, czyli jeśli zostało powiedziane „porównaj utwór z innymi dziełami”, to należy przywołać inne utwory; tak samo przy poleceniu „zaprezentuj swoją opinię i uzasadnij” uczeń jest zobligowany, aby nie tylko przeanalizować tekst, ale jednocześnie przedstawić własne zdanie i powiedzieć, dlaczego myśli tak, a nie inaczej. Dopiero jeżeli treść wystąpienia poruszy wszystkie zasygnalizowane w poleceniu problemy, można liczyć na naprawdę dobrą ocenę. Równocześnie trzeba pamiętać, aby nie wychodzić poza polecenie i mówić wyłącznie na temat, nie wybiegając poza obszar wyznaczony w wylosowanym zadaniu.

Polecamy również pomoc w pisaniu prac.

Pogłębienie problemu

Podczas przygotowywania wypowiedzi należy mieć na uwadze, aby rozkładać polecenie na wiele warstw, ukazywać je w różnych kontekstach i na rozmaite sposoby. Pogłębienie problemu i „wyciśnięcie” z niego tyle, ile się da, pozwala na uzyskanie maksymalnej liczby punktów, której zdobycie wymaga również odwołania się do innych tekstów kultury. Jeżeli więc wylosowaliśmy np. temat związany z trzecią częścią „Dziadów”, warto odnieść się do innych dzieł Mickiewicza o podobnej tematyce, jak np. „Konrad Wallenrod”. Niezwykle istotne jest bowiem, aby w swojej analizie odnajdywać konteksty – nie tylko literackie, ale również historyczne, filozoficzne czy artystyczne. Uczeń powinien potrafić wobec tego umieścić wylosowany tekst kultury w jakimś szerszym spektrum, pokazując jego powiązania z epoką, innymi twórcami, podobnymi gatunkami czy ówczesnymi wydarzeniami historycznymi.

Odnajdź sens i przesłanie tekstu

Podczas przeprowadzania analizy bardzo istotne znaczenie ma zdolność odnalezienia sensu tekstu. Maturzysta musi zatem zdiagnozować jego przekaz, a także wskazać, na co autor zwraca uwagę, co ma na myśli, co jest sensem i funkcją dzieła, jaka jest jego problematyka, w jaki sposób wykreowano bohatera i świat przedstawiony itp. Niezwykle istotna jest wspomniana już wcześniej umiejętność odczytania symboli, alegorii i nawiązań, tak aby umieścić dzieło w szerszym kontekście. Matura ustna z języka polskiego od 2015 roku jest wobec tego w dużej mierze typową analizą oraz interpretacją wylosowanego tekstu kultury, tyle że przeprowadzaną „na żywo” przed komisją egzaminacyjną.

Pamiętaj, aby:

  • wnikliwie przeczytać i zrozumieć polecenie;
  • odnieść się do wszystkich elementów polecenia;
  • nie wybiegać poza tematykę wyznaczoną w poleceniu;
  • przeprowadzić dogłębną analizę i interpretację wylosowanego dzieła kultury;
  • w analizie odnosić się do innych dzieł, odnajdywać konteksty, odczytywać symbole, nawiązywać do powiązanych z tekstem wydarzeń historycznych i podobnych gatunków itd.;
  • odnaleźć sens tekstu, jego przesłanie i funkcję;
  • dokładnie opisać to, co przeczytałeś w tekście lub co widzisz na obrazie albo innym dziele sztuki.